گفت‌وگوی عصر اقتصاد با سلطان‌حسین فتاحی بنیانگذار و رئیس هیأت مدیره شرکت صنایع امرسان به مناسبت دهه فجر انقلاب اسلامی

آقای سلطان‌حسین فتاحی در این گفت‌وگو ضمن تبریک چهل و سومین سالگرد انقلاب اسلامی ایران، از اهداف شرکت امرسان در سال آینده و نحوه ارتباط با شرکت‌های خارجی صحبت کرده است.

 در ادامه به شرح گفت‌وگوی خبرنگار عصراقتصاد با آقای فتاحی می‌پردازیم:

افزایش قیمت مواد اولیه به ویژه ورق‌های فولادی و مواد پتروشیمی در ماه‌های اخیر دوباره به چالش تولیدکنندگان لوازم خانگی تبدیل شده است. از طرف دیگر دولت با هدف کنترل قیمت لوازم خانگی بر درج قیمت درب کارخانه اصرار دارد. به نظر شما چرا حساسیت‌ها تنها معطوف به قیمت محصول نهایی است و کنترلی بر قیمت مواد اولیه وجود ندارد؟

متأسفانه صنعت لوازم خانگی در کشورمان همیشه با مشکل تأمین مواد اولیه و افزایش قیمت آن مواجه است. حساسیت‌ها طبعا به سمت محصول نهایی متمرکز می‌شود چون بازار و مشتریان نهایی، قیمت محصول نهایی را می‌بینند که شاخص آن هم تورم مصرف‌کننده است. در صورتی که بخش تولید هم تورم خود را دارد که با شاخص تورم تولیدکننده سنجش می‌شود. مرکز آمار این شاخص را برای بخش‌های مختلف تولیدی محاسبه می‌کند، اما کمتر به آن توجه می‌شود. برای مثال سال گذشته تورم تولیدکننده کل صنعت ۵۶% بود و بهار و تابستان امسال تورم نقطه‌ای تولیدکننده بخش صنعت به ترتیب ۹۴% و ۶۲% بوده است. این ارقام که در سال‌های گذشته بی‌سابقه بوده نشان می‌دهد که هزینه‌های تولیدکننده در بخش صنعت چه افزایشی داشته است. اگر از یک طرف افزایش هزینه تولید و از طرف دیگر کنترل دستوری قیمت محصول ادامه پیدا کند، برای کل صنعت مخصوصاً حلقه‌های پایین دستی مثل لوازم خانگی خطرناک خواهد بود. زیرا تولید محصول نهایی مطلوبیت خود را از دست می‌دهد و به تدریج سرمایه‌گذاری در این صنایع کاهش می‌یابد.

چه اقدامات و برنامه‌هایی برای کاهش هزینه تولید باید در دستور کار قرار بگیرد؟ آیا می‌توان انتظار داشت قیمت مواد اولیه اصلی کاهش یابد؟

کاهش قیمت مواد اولیه در سال‌های گذشته رخ نداده و با توجه به شرایط اقتصادی چنین انتظاری هم نمی‌رود. قیمت مواد اولیه در سطح جهان در اثر بحران کرونا افزایش داشته اما در کشور ما علاوه بر این، یک افزایش قیمت هم به علت بالا رفتن نرخ ارز و تورم داخلی داریم و این رویه باعث شده که هزینه تولیدکننده با تورمی مواجه شود که حداقل در سال‌های اخیر سابق نداشته است. اما انتظار ما به عنوان تولیدکننده در بخش خصوصی این است که دولت در کنترل قیمت مواد اولیه هم حساسیت داشته باشد. عرضه محصولات فولادی در بورس راهکاری بود که توسط دولت انجام شده که این موضوع مشکلات خود را دارد. چون عرضه در زمان‌های مشخصی است و ما به عنوان تولیدکننده لوازم خانگی باید نقدینگی لازم را در همان زمان داشته باشیم، وگرنه باید از طریق بازار آزاد و واسطه‌ها خرید کنیم. ما به عنوان تولیدکننده انتظار داریم برای خرید عمده مواد اولیه در بورس یک حساب اعتباری داشته باشیم که بتوانیم در زمان نیاز خرید کنیم و به محض تحقق درآمد و در زمان مناسب هزینه‌ها را تسویه کنیم.

آیا چنین راهکاری منجر به سوداگری نمی‌شود؟ مثلاً برخی اقدام به خرید مواد در بورس کنند و همان مواد را در بازار آزاد بفروشند.

خیر. خوشبختانه بخش تولید یکی از شفاف‌ترین بخش‌های اقتصادی است و کاملاً مشخص که هر شرکت به چه میزان مواد اولیه خریداری کرده و چه مقدار محصول به بازار عرضه کرده است. در روش‌هایی مثل خرید اعتباری در بورس البته بانک‌ها هم نقش مؤثر دارند اما دولت و خود سازمان بورس باید برای حمایت لازم از تولید این اقدامات را انجام دهند.

شرکت امرسان امسال چه برنامه‌هایی را برای توسعه صادرات به اجرا گذاشته و برای سال آینده چه اهدافی دارید؟

صادرات محصولات ما به طور کلی در سال‌های گذشته رو به افزایش بوده. این افزایش البته با بحران کرونا و مشکلات تجارت خارجی چالش‌های جدی داشته، اما معتقدیم برای رقابت‌پذیری کسب و کارمان باید بازار صادراتی را توسعه دهیم. برای همین در طول سال‌های دهه ۹۰ شمسی مرتباً به تحقیق بازار در کشور‌های همسایه، آسیای میانه و شمال افریقا پرداختیم. اما برای حفظ و توسعه این بازار‌ها نیاز به فناوری روز داریم که باید از شرکت‌های خارجی تأمین کینم. از نظر ما وضعیت‌ایده‌آل این است که بتوانیم با شرکت‌های مطرح لوازم خانگی در تولید همکاری کنیم و فناوری را از این طریق وارد کشور کنیم. بالاخره بخشی از بازار داخلی گرایش به محصولات و برند‌های خارجی دارد، اما بهتر است محصولات آن‌ها در داخل کشور و با استفاده از زیرساخت شرکت‌های ایرانی تولید شود. این شکل همکاری هم می‌تواند به کاهش قاچاق کمک کند و هم به توسعه صادرات منجر شود. در واقع به جای اینکه بازار خود و کشور‌های همسایه را در اختیار برند‌های خارجی و محصولات قاچاق قرار دهیم، بهتر است همان برند‌ها را در داخل تولید کنیم.

آیا شرکت‌های خارجی تمایلی به چنین همکاری برای تولید در ایران دارند؟

این نحوه همکاری در خیلی از کشور‌ها در حال انجام است. به ویژه که هزینه‌های حمل و نقل لوازم خانگی زیاد است و به علت بحران کرونا افزایش هم پیدا کرده. بنابراین تولید در کشور مقصد صرفه اقتصادی دارد. ضمن اینکه بازار هدف برند‌های خارجی محدود به ایران نخواهد بود، کشور‌های منطقه و همسایگان ما بازار بزرگ ۴۰ میلیارد دلاری دارند. در بین این کشور‌ها تنها ایران و ترکیه هستند که زیرساخت تولید محصولات لوازم خانگی را دارند. حتی کشور ما نسبت به ترکیه یک مزیت مهم در تأمین مواد اولیه داخلی دارد. بنابراین کافی است فناوری تولید برند‌های خارجی به کشور انتقال داده شود تا بتوانیم از این مزیت‌ها به خوبی استفاده کنیم.

بودجه سال آینده در حال تدوین است و دولت برنامه‌هایی برای توسعه و حمایت از صنعت و تولید در دست دارد. شما به عنوان تولیدکننده بخش خصوصی چه انتظاراتی از برنامه‌ها و اقدامات دولت برای رفع مشکلات صنعت لوازم خانگی دارید؟

مشکلات لوازم خانگی در هم تنیده‌اند و برای حل آن‌ها باید نگاه جامع و کلان وجود داشته باشد. برای مثال همین شیوه تأمین مواد اولیه در بورس، مشکل نقدینگی و سرمایه در گردش را تشدید کرده است. عدم امکان ورود برند‌های خارجی، به قاچاق دامن‌زده و قیمت‌گذاری دستوری و کاهش سود تولید، سرمایه‌گذاری ثابت در بخش تولید را کاهش داده است. انتظار ما این است که برای حل این مشکلات از راه‌حل‌های مقطعی و بخشنامه‌ای استفاده نشود. بلکه با یک نگاه کلان به فرصت‌ها‌ی توسعه صنعت لوازم خانگی، این مسائل با هم تحلیل شود. همین مثال اعتبار در خرید از بورس کالا که عرض کردم، می‌تواند هم به تأمین مواد اولیه و حذف واسطه‌ها کمک کند و هم کمبود سرمایه در گردش را جبران کند. یا همکاری با برند‌های خارجی می‌تواند هم مانع قاچاق کالا شود و هم به توسعه سرمایه‌گذاری و افزایش صادرات منجر شود. راه‌حل‌های مقطعی که متأسفانه به علت بخشی‌نگری و فقدان نگاه کلان ارائه می‌شود، نه تنها کمکی به صنعت ما نمی‌کند بلکه موجب کاهش تولید محصولات نهایی مثل لوازم خانگی خواهد شد. به علاوه‌ امیدواریم در تصمیم‌گیری‌ها از نظرات انجمن صنایع لوازم خانگی و فعالان صنعت استفاده شود.