مصاحبه سلطان‌حسین فتاحی بنیانگذار و رئیس هیأت مدیره شرکت صنایع امرسان در  بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی لوازم خانگی

به گفته آقای سلطان‌حسین فتاحی بنیانگذار و رئیــس هیــات مدیــره شــرکت صنایــع امرسان، در بحث صادرات این شرکت موفق شده است شبکه گسترده‌ای در کشورهای همسایه و آسیای میانه و شمال افریقا داشــته باشــد. به ویژه اینکه برای هر بازار متناســب با ســلیقه آنجــا محصــولات طراحی و تولید می‌شــود. این ســلایق با توجه به فرهنگ هر کشور و سبک زندگی مردم آنجا متفاوت است.

شــرکت صنایــع امرســان در ســال ۱۳۶۰ از ســوی آقــای ســلطان حسین فتاحی تاسیس شد و تا سال ۱۳۶۶ به تولید فریزرهای خانگــی اشــتغال داشــت. خــط تولیــد اولیــن یخچــال فریــزر ۱۶ فــوت بــا طراحــی جدیــد در ســال ۱۳۶۶ بــه مرحلــه بهره‌بــرداری رســید. ویژگــی‌هــای منحصــر به فــرد ایــن محصــول در طراحی بدنــه و سیســتم تبرید، آن را به یکــی از پر فروشترین یخچال فریزرهــای داخلــی تبدیل کرد. پــس از آن و با توجه به نیازهای بــازار، یخچــال فریزرهــای ۱۸ فــوت و ۲۰ فوت امرســان طراحی و به مرحله تولید رســیدند. یخچال فریزرهای ۱۸ فوت ســال‌ها پرفروشتریــن محصــول در نــوع خــود در کشــور بــود و یخچال فریزرهــای ۲۰ فــوت همچنــان رتبــه اول را در ایــن زمینــه دارا اســت.

 در ادامه به شرح گفت‌وگوی خبرنگار عصراقتصاد با آقای فتاحی می‌پردازیم:

مهر ماه گذشته وزیر صمت در دیدار با تولیدکنندگان لوازم خانگی اعلام کرد که برنامه این وزارتخانه افزایش ۵۰ درصدی صادرات لوازم خانگی در سال آینده است و این روند باید تا سال ۱۴۰۴ ادامه داشته باشد. آیا شرکت امرسان که به عنوان صادرکننده نمونه هم معرفی شده می‌تواند این هدف را محقق کند؟

صادرات ما در کشور‌های مختلف از سال‌ها قبل شروع شده و معمولاً هم روند افزایش داشته اما از اواخر سال ۹۸ با بحران کرونا شرایط بازار و صادرات تغییر کرد. ما در کشور‌های مختلف با شرایط قرنطینه و تعطیلی کار‌های اداری و دولتی مواجه بودیم که تا همین امسال هم در کشور‌های مختلف ادامه داشته، اما انتظار داریم از سال آینده شرایط بهتر شود و بتوانیم حجم صادرات را به قبل از بحران کرونا برگردانیم.

کل صنعت لوازم خانگی چطور؟ رقبای داخلی دیگر هم جهت‌گیری به سمت صادرات دارند؟
بله، خوشبختانه این واقعیت را همه می‌دانند که اگر بخواهند در بلندمدت رشد کنند و حتی بقای سازمان خود را در آینده تضمین کنند چاره‌ای جز ورود جدی به بحث صادرات ندارند. شما در نمایشگاه لوازم خانگی که در اواخر آبان ماه برگزار می‌شود خواهید دید که شرکت‌های ایرانی به چه سطح تنوع و کیفیتی رسیده‌اند. در سال‌های گذشته هم چند برند عمده داخلی موفق به صادرات با تیراژ مناسب شده‌اند اما امرسان زودتر وارد این بحث شد و امروز موفق شده‌ایم شبکه گسترده‌ای در کشور‌های همسایه و آسیای میانه و شمال افریقا توسعه بدهیم. به ویژه اینکه ما برای هر بازار متناسب با سلیقه آنجا محصولات را طراحی و تولید می‌کنیم. این سلایق با توجه به فرهنگ هر کشور و سبک زندگی مردم آنجا متفاوت است و ما با تجربه‌ای که داریم در این زمینه موفق بوده‌ایم.

بسیاری معتقدند که ممنوعیت واردات فرصت خوبی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد کرده، چون بازار داخلی کاملاً در اختیار آن‌ها است و عملاً رقابتی وجود ندارند. آیا شما موافق هستید؟
در بازار داخلی رقابت هم بین تولیدکنندگان داخلی و هم با برند‌های خارجی وجود دارد، منتهی خارجی‌ها به شکل قاچاق وارد می‌شوند. در حال حاضر و با وجود ممنوعیت واردات، بیشتر از یک سوم بازار در اختیار محصولات قاچاق است. پس نمی‌توان گفت رقابت وجود ندارد. تنها تفاوت وضعیت موجود با سال‌های قبل از تحریم و ممنوعیت واردات این است که برند‌های خارجی به جای اینکه با مالیات و عوارض گمرکی وارد کشور شوند، در این سال‌ها به شکل قاچاق و بدون مالیات و عوارض وارد می‌شوند. عملاً ممنوعیت واردات تنها به نفع افرادی بوده که از محل قاچاق درآمد‌های کلان کسب می‌کنند. هر چند وقت هم می‌شنویم که یک محموله لوازم خانگی برند‌های خارجی از مبادی رسمی وارد شده و در گمرک شناسایی شده ولی متأسفانه در نهایت وارد بازار می‌شوند.

اما ممنوعیت واردات برای حمایت از تولیدکنندگان است و دولت آن را فرصتی برای تولید و توسعه صنعت لوازم خانگی می‌داند، به نظر می‌رسد شما با این شیوه حمایتی موافق نیستید.
ممنوعیت واردات مختص به لوازم خانگی نیست. در حال حاضر برای همه کالا‌هایی که تولید داخلی کفاف نیاز بازار را داشته باشد واردات ممنوع می‌شود. ضمن اینکه بحث حمایت دولتی واقعاً مقوله جدایی است. بخش‌هایی از صنعت در کشور ما با حمایت‌های مثل سرمایه دولتی، زمین ارزان، ارز دولتی، منابع انرژی یارانه‌ای و بازار انحصاری داخلی تشکیل شده و رشد کرده‌اند. این بخش‌ها بیشتر شامل صنایع بزرگ و با گردش مالی و اشتغال بسیار بالا هستند و معمولاً جز دولت کسی توان مالی سرمایه‌گذاری در آن ابعاد را ندارد، مثل صنعت خودرو، فلزات اساسی، و صنعت نفت و گاز. اما صنعتی مثل لوازم خانگی از این نوع حمایت‌ها برخوردار نیست.

ولی اگر ممنوعیت واردات برداشته شود، برند‌های داخلی قدرت رقابت دارند؟
برند‌هایی که صادرات داشته‌اند طبعا قدرت رقابت با برند‌های خارجی هم دارند، همانطور که در گذشته و قبل از ممنوعیت واردات هم این رقابت وجود داشت و در حال حاضر هم در بازار‌های صادراتی این رقابت وجود دارد. در آینده دور یا نزدیک بالاخره واردات از سر گرفته می‌شود و بنده به عنوان یک تولیدکننده انتظار دارم که مسئولان مسأله واردات را به شکل صفر و یک نبینند بلکه با وضع تعرفه بالا بر محصولات وارداتی، از تولید داخلی حمایت کنند. در دهه‌های گذشته کشور‌هایی مثل ترکیه و کره جنوبی با همین سیاست‌ها به تدریج لوزام خانگی خود را توسعه داده‌اند. وگرنه قبل از دهه ۹۰ میلادی آن‌ها هم قادر به رقابت با برند‌های اروپایی و امریکایی نبودند. اما به شکل مستمر و به تدریج با تنظیم مناسب تعرفه‌های واردات و تشویق صادرات، صنعت لوازم خانگی خود را توسعه داده‌اند و به این نقطه رسیده‌اند.

در سال‌های گذشته همیشه یکی از مسائل تولیدکنندگان تأمین نقدینگی بوده، با توجه به وضعیت تورم و افزایش قیمت‌ها آیا شرکت امرسان در تأمین نقدینگی مشکل دارد؟
در سال‌های اخیر بیشتر تأمین نقدینگی برای سرمایه در گردش محل بحث بوده و کمتر به بحث سرمایه ثابت پرداخته شده چون اساساً سرمایه‌گذاری جدید کم شده و طرح‌های توسعه چندانی اجرا نشده است. اما نیاز به سرمایه در گردش تقریباً همیشه یک دغدغه مهم تولیدکننده در کشور ما است، اولاً به خاطر تورم بالا و ثانیاً به خاطر ویژگی‌های صنعت و تولید در کشورمان که موجب شده چرخه بازگشت وجوه نقد در ایران حدود ۴ برابر متوسط جهانی و دو برابر کشور‌های منطقه باشد. متوسط این چرخه در سطح جهان ۴۵ روز و در کشور ما حدود ۲۰۰ روز است. البته این متوسط کل صنایع تولیدی است و لوازم خانگی هم به علت فرایند‌های پیچیده در تأمین و تولید، چرخه نقدینگی بالای ۶ ماه دارد. در نتیجه یک تولیدکننده در یک تیراژ تولید مشخص، حدود ۴ برابر شرکت‌های فعال در کشور‌های صنعتی سرمایه در گردش نیاز دارد. تورم بالا هم باعث می‌شود ۶ ماه بعد حجم نقدینگی بیشتری لازم باشد تا همان تیراژ تولید را داشته باشیم. یکی از مهم‌ترین علل اینکه صنعت لوازم خانگی با حدود ۶۰ درصد ظرفیت تولید می‌کند، همین موضوع است. بسیاری از شرکت‌ها بخاطر کمبود سرمایه در گردش حجم تولید را کاهش می‌دهند.

بخش سرمایه ثابت چطور؟ سرمایه ثابت به شکل تسهیلات در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌گیرد؟
شرکت امرسان از جمله شرکت‌هایی است که در این سال‌ها کمترین استفاده را از انواع تسهیلات ثابت و در گردش کرده، ما با داشتن بدنه کارشناسی قوی و کارگران و پرسنلی زحمت‌کش، همیشه در تلاش بوده‌ایم که همزمان با تولید، بهره‌وری را در مجموعه افزایش بدهیم. اگر شرکتی بخواهد دوام بیاورد باید به سمت بهبود سیستم‌ها و ارتقای بهره‌وری برود و قیمت تمام‌شده را کاهش دهد. اما مشخص است که اگر شرکتی به دنبال افزایش تولید و تکمیل سبد محصولات باشد، باید از تسهیلات استفاده کند. محاسبات بودجه‌بندی ما نشان می‌دهد که به ویژه امسال با رکود بازار و گرانی و کمبودی که در بهار در ارتباط با مواد اولیه وارداتی ایجاد شد، امکان سرمایه‌گذاری توسط خود شرکت محدود است و باید از منابع مطمئن تسهیلات با شرایط مناسب بگیریم.

در صورت دریافت تسهیلات قصد دارید چه محصولاتی را به سبد امرسان اضافه کنید؟
سبد برند امرسان بر روی لوازم خانگی سفید شامل انواع یخچال و فریزر، لباسشویی، ظرف‌شویی، جاروبرقی، و کولر گازی تمرکز دارد و در حال حاضر همه این محصولات تولید می‌شود. اما قصد ما این است که با توجه دانش و تجربه موجود در مجموعه عمق ساخت داخل محصولاتی مانند کولرگازی و لباسشویی را افزایش دهیم و‌امیدوارم با تولید محصولی با کیفیت، بخشی از نیاز بازار داخلی و کشور‌های همسایه را تأمین کنیم. بقیه محصولات هم با سایر برند‌های مجموعه شامل گوفر، گُردیک و افرا عرضه می‌شود. برند گوفر به طور تخصصی بر انواع اجاق گاز، فر، هود و سینک و برند گردیک هم بر لوازم خرد تمرکز دارد. برند افرا هم برای محصولات الکترونیک و به ویژه انواع تلویزیون و صفحه نمایش ثبت کرده‌ایم و به زودی محصولات آن وارد بازار می‌شود. برای ارتقای تولید و بالا بردن سطح کیفیت تمام این محصولات نیاز به انواع تسهیلات با دوره‌امهال مناسب داریم. برای تک تک این محصولات مطالعات لازم را انجام داده‌ایم و از بازده مناسب این طرح‌ها اطمینان کامل داریم.

با توجه به افزایش قیمت‌ها و وضعیت اقتصادی تولیدکنندگان لوازم خانگی به فروش اقساطی محصولات روی آورده‌اند. آیا این روش مؤثر بوده است؟
انواع روش‌های فروش در دستور کار تولیدکنندگان لوازم خانگی قرار دارد. ما یک روش سنتی توزیع و فروش از طریق بنکداری داشتیم که در آن بخش مهمی از سود در سطح عمده‌فروشی توزیع می‌شد، اما شیوه‌های فروش مدرن راه‌های دیگری را برای رساندن محصول به مشتری مد نظر دارد. امرسان از سال‌ها قبل انواع روش‌های فروش مدرن را آغاز کرده، فروش اقساطی یکی از آن‌ها است که البته در شرایط بحران کرونا و رکود بازار بیشتر هم شده. ما محصولات را از طریق فضای مجازی و فروشگاه‌های اینترنتی و همین طور در فروشگاه‌های زنجیره‌ای گسترده در سطح کشور توزیع می‌کنیم و هدف نهایی این است که مشتری در انتخاب و خرید محصول گزینه‌های متنوعی داشته باشد تا با توجه به شرایط مالی خود اقدام به خرید کند.

آیا فروش مدرن با شیوه‌های جدید خدمات پس از فروش هم پشتیبانی می‌شود؟ برای مثال تعویض محصولات یا افزایش دوره گارانتی؟
در وضعیت فعلی ما یکی از بهترین و طولانی‌ترین شرایط گارانتی تعویض و تعمیر و سرویس رایگان محصولات را در بین رقبا داریم. اما این را کافی نمی‌دانیم. از طرفی تلاش می‌کنیم خرابی را به حداقل ممکن برسانیم و از طرف دیگر اگر به هر دلیل مشکلی برای محصولات ایجاد شود، خدمات مناسب در سراسر کشور در اختیار مشتری است. در حال حاضر هم توسعه خدمات پس از فروش و ارتقای کارایی و دقت این خدمات را در دستور کار داریم. از سال گذشته بر این موضوع تمرکز کرده‌ایم و مرکز هیرو سرویس را ویژه خدمات پس از فروش امرسان تأسیس کرده‌ایم تا سطح خدمات را ارتقا داده و رضایت همه مشتریان را به دست‌آوریم.

گرید انرژی محصولات امرسان A+ به بالا است، آیا این امکان هست که مشتریان محصولات قدیمی و با مصرف بالا را با این محصولات جایگزین کنند؟
تعویض محصولات فرسوده یکی از پیشنهاد‌های ما به نهاد‌های دولتی بوده ولی به طور عمده استقبالی از آن صورت نگرفته، چون هزینه بالایی دارد. اما محاسبات نشان می‌دهد چنانچه محصولات فرسوده با محصولات با گرید انرژی بالا جایگزین شوند، به نفع دولت هم هست. چون بخش مهمی از هزینه انرژی برق در کشور ما به شکل یارانه پنهان و توسط دولت پرداخت می‌شود. ضمن اینکه محصولی مثل یخچال به تنهایی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد برق مصرفی خانوار را به خود اختصاص می‌دهد، چون تقریباً همیشه روشن است. طبعا اجرای طرح‌هایی مانند تعویض لوازم خانگی فرسوده هم به نفع مشتریان و تولیدکنندگان لوازم خانگی و هم در مجموع به نفع دولت و کل کشور. اما برای اجرای چنین طرحی باید دولت بخشی از هزینه را تقبل کند و مثلاً تسهیلاتی در اختیار متقاضیان تعویض قرار دهد. در صورت اجرای چنین برنامه‌ای حداکثر ظرف مدت ۳ یا ۴ سال، صرفه‌جویی ناشی از کاهش مصرف انرژی، هزینه‌های تعویض را پوشش می‌دهد. اجرای این طرح‌ها در سطح ملی شاید دشوار باشد اما بنده پیشنهاد می‌کنم در یک یا چند استان به صورت پایلوت اجرا شود تا میزان تأثیر آن در کاهش مصرف انرژی در عمل آزمایش شود.